Olimpiyatlarda müsabakadan hemen önce hocasının tokat attığı kadın bir judocu sosyal medyada viral oldu.

Sporcu “Hocamla bu ritüeli her müsabakadan önce gaza gelmem için yapıyoruz!” demiş.

Gaza gelmek genelde fazla işe yaramaz ama coşku ve hevesi görece arttırır.

Söz konusu coşku ve heves olduğunda şu çok nettir:

Tüm konser boyunca her şarkıya eşlik eden, maçı izlemeden çılgınlar gibi tezahürat yapan veya projenin o son toplantısına sanki ilk buluşmaymış heyecanı ile giren kişiler harika zaman geçirirler.

Soru şu: Harika bir olay olduğu için mi coşkulular? Yoksa coşkulu oldukları için mi olanlar harika hissettirir?

Bilmiyorum. Ama bu coşkuya ve bu kişilere ihtiyacımız var.

Hafızamız uzun metrajlı bir festival filmi gibi değil fragman gibi çalışır.

Fragman içerikle ilgili genel bir fikir verse de doğası gereği önemli olanı göz ardı eder.

Bazen direk sonuca varmak cazip gözükür ancak dağın zirvesi yürüyüşün belki en sıkıcı kısmıdır.

Kitabın yerine özetle, raporun yerine sonuçlarıyla veya filmin yerine fragmanla yetinebilirsin.

Lakin bunların hiçbiri gerçek etkileşimi ve değişimi getirmez.

Hafızan sayfaları atlayıp doğrudan sonuca varmaya meyillidir.

Bunun eylemlerini şekillendirmesine izin verme. O sayfaların orada olmasının bir sebebi var.

“Aşı ile ilgili tüm olguları öğrenene kadar bekleyeceğim…”

Piramitlerin nasıl inşa edildiği veya Titanik’in tam olarak neden battığı ile ilgili elimizde tüm gerçekler/olgular yok. Ve hiçbir zaman olmayacak.

Aynı şekilde küresel ısınma gezegenimizi tam olarak ne zaman tüketecek veya hormonlu tarım aslında ne kadar zararlı hiçbir zaman tam olarak bilemeyeceğiz.

Ama bu soruların hiçbir önemi yoktur. Asıl sorulması gereken soru şudur: “Faydalı bir karar verecek kadar biliyor muyum?”

Eğer cevabın hayırsa “Karar vermeden önce neyi bilmem gerekir?” diye sormalısın.

Eğer ikisini de yapmıyorsan senin derdin gerçekleri öğrenmek değil sadece vakit tüketmektir.

Profesyonel bir sporcunun amatörün kondisyonuna ayak uydurması kısa sürede işkenceye dönüşebilir.

Çünkü seviye düşürmek; arabaya ayak uydurmaya çalışan bir uçağın yer hızında seyahat etmesine benzer. Nihayetinde devasa cüsse ve motorlar küçücük arabaya yenilecektir.

Aynısı entelektüel düzeyini vasata uydurmaya çalışan kişi için geçerlidir. Bu durum çok zorlar ve fakat gereklidir.

Çünkü tıpkı sporda olduğu gibi profesyonel seviye düşürmeden amatör profesyonel olamaz.

Ancak iki tür amatör vardır ve biri seviye atlamak istemez.

Diğerine ise bir tavsiyem var:

Profesyonel ve amatör arasındaki fark bazen bulanıklaşabilir. Amatör olarak bu durumda şunu hatırlar:

Bir biyoloji öğrencisi Darwin’le aynı fikirde olmak zorunda değildir, ancak onun kim olduğunu iyi bilmesi gerekir.

Kötü amatörü iyi olandan profesyonele saygı ayırır.

Haber manşeti bu: “Messi Instagram’da Ronaldo’nun rekorunu kırdı!”.

İçeriği inanın ki başlıktan daha kötü.

Sorduğum sorular şunlar: Şimdi Messi Ronaldo’dan biraz daha mı başarılı oldu? Başarıyı nasıl ölçeriz?

Başarılı mısın? Markan başarılı mı? Zor sorulardır ama cevaplanması gerekir.

Çünkü neredeyse yaşadığımız bir çok çatışma çarpık/uyumsuz başarı beklentilerinden kaynaklanır.

Pek çok çocuk, ebeveynlerinin hayali kıyaslamaları yüzünden mutsuz hayatlar yaşar, yeni evliler boşanır (Şunun kadar popüler, diğeri kadar çekici vd.) …

Başarıyı başkalarının tanımlamasına izin veririz.

Oysa belki de başarı sadece şu soruya verdiğimiz cevapla ölçülebilir: Verdiğin sözleri tutuyor musun?

Seyahate çıkmaya hazırlanırken tam son dakika telaşında şu soru sorulur: Pasaportunu aldın mı?

Çünkü esas olanı unutup detaylarda boğuluruz.

Bu hafta detayları görmezden gelip esas olana odaklanmayı dene.

Belki fazla ‘etkin’ hissetmeyeceksin ama daha ‘üretken’ olacağını garanti edebilirim.

Bazen kaybetme korkusu kazanma arzusunun önüne geçebilir. Bu durumda hakim duygu güçlü karamsarlıktır ve bu duyguyu sadece tek bir temenni bastırabilir:

Herkesin kaybetmesi.

Çünkü siz kazanmayacaksanız herkes kaybetmelidir. Alternatif; kazanmaya odaklanıp kayıplarınızı başkalarının kazancı olarak görmemektir.

Çünkü hayat sıfır toplamlı bir oyun değildir. Olmamalıdır.

Kaybetme korkusu yalnızca kazanma arzunuzu değil hareket kabiliyetinizi de paralize eder.

Dağınıklar genelde şu savunmayı yapar “Aradığım her şeyi bulabiliyorum”.

Bravo sana!

Tabi ki bulabilirsin. Belki düzenli olandan 1 dakika daha geç ama mesele dağınıklığının sana değil bize maliyetidir.

İnsan için simetri çok primitif bir arzudur. Simetriyi ve oranı sever, beğenir ve güveniriz. Hatta eşlerimizi bu şekilde seçeriz.

Velhasıl dağınıklık bir bireyin değil kabilenin problemidir.

Ormanda kaybolup telsizden konumunu “Yemyeşil bir kayın ağacının hemen yanındayım!” diye tarif edenden; kuvvetle muhtemel umut kesilir.

Bu durumda tarif işe yaramaz çünkü belli ki, kişi nerede olduğunun farkında değildir.

Bazen insanlar projelerde yönlerini kaybeder. Bunların haritaya değil nerede olduklarını hatırlamaya ihtiyaçları vardır.

“Neredesin?” diye sorma.

Ona nerede olduğunu hatırlat.

Marketteyim. Kasiyerle diyaloğumuz şu şekilde:

Kasiyer: Poşet ister misiniz?

Ben: Evet lütfen. Bir adete sığar mı?

Kasiyer: (Süzüyor) Sığar…

Sığdı ama taşımadı. Bu çok sık yaşadığımız bir ikilemdir.

Sığar ama taşımaz. Taşır ama sığmaz. Ne poşette bir problem

var ne de yükte. Genellikle problem değerlemedir.

Değerleme ise doğru soruları sormakla başlar.

Belki de bazen sormanız gereken “Sığar mı?”, “Taşır mı?”, “Yetişir mi?” değil “Yeterli mi?” olmalı.

Ve ‘yeterli’ olanın ‘en çok’, ‘tıka basa’, ‘jumbo’ gibi kavramlarla baskılandığı bir pazarda bunu hatırlamak fark yaratabilir.