Bazen insanlar akıl dışı olmakta inat edebilir. Ve irrasyonellik diğer birçok şey gibi bir davranış biçimine dönüşebilir.
Bu durumda davranışı anlamayı ve onu değiştirmeyi istiyorsan mantığa değil, arkasındaki hikayeye odaklan.
Neye inanıyorlar, ne arzuluyorlar ve neden korkuyorlar?
Evet, insandan beklenen rasyonel olmasıdır.
Ama kabul edelim; tutku, akıl dışında hükmeder.
İrade ve yargıları aşan bu güçlü çoşkunun yakıtı ise öyküdür.
Araba reklamlarının çoğu; parlak fikir, inovasyon, değişim veya gelecek temalıdır.
Oysa araba endüstrisi neredeyse 70 yıldır köklü bir değişim gerçekleştirememiştir.
Arabalar hala şehirler için en büyük sorunlardan biridir. Dünya’da hala yılda 1 milyon kişi trafikte hayatını kaybetmektedir. Bu endüstri ne enerji ne de etkinlik gibi problemlere anlamlı çözümler üretememiştir.
Pazarlama da diğer birçok konu gibi konuştuklarınızla değil, yaptıklarınızla anlam kazanır.
Yakışıklı logolar, sloganlar, klişeler, reklamlar…
Ürünsüz; sadece köpüktür.
Limitler gerçektir.
Dolayısıyla harekete geçiren ve gaza getiren klişelerin/kampanyaların çoğu gerçek hayatta işe yaramaz (“Yes, we can” veya “Just Do It” gibi).
Zaman bir limittir.
İnsanın kendisi; hevesleri, beklentileri, hayal kırıklıkları ve tüm gerçeklik algısıya birlikte bir limittir.
Okul bölgesi hız limiti 30 km/s’tir. Ve anlaşılırdır. Çünkü zıt bir davranış çok yüksek maliyetler getirebilir.
Her limit, karşılığında bir masraf hesabı yapar.
Aksini iddia edenlere karşı temkinli ol.
Limitlerini bil.
Hayırlı hafta sonları.
Dün NASA ilgi çeken bir UFO bilgilendirmesi yaptı.
Sence hangisi daha şok edici olurdu:
Kainatta yalnız olmadığımızı öğrenmek mi, yoksa ucu bucağı olmayan bu evrende fark edilmiş olmak mı?
Yalnız olmadığımızı biliyoruz. Hayret ettiğimiz ve bizi heyecana gark eden fark edilmiş olmaktır.
Bu kadar karmaşanın ve sonsuzluğun içinde -hakkını verelim- zor meseledir.
Zor ihtimaldir.
İşte Pazarlama, mütemadiyen bunu yapar. Fark edilmeni sağlar.
Umarım barış için gelmişlerdir.
George Washington 1797 yılında başkanlık görevinden ayrıldığında Avrupa’nın büyük çoğunluğu hala monarşiyle yönetiliyordu. Bu tarihten Osmanlı’nın dağılmasına kadar geçen 125 yılda ise ABD seçimle tam 29 adet başkan değiştirdi.
4 yılda bir seçim ve en fazla 2 dönem kuralı bir teamül olarak, yani anayasada yazılı bir kural olmaksızın 1945 yılına (Franklin D. Roosevelt’e) kadar gitti. Roosevelt II. Dünya Savaş’ı koşullarından istifade bir dönem fazla başkanlık yapmış oldu. Bu hadiseden sonra Anayasa’ya zorunlu 2 dönem kuralı işlendi.
3 soru:
-Washington neden monark olmayı seçmedi?
-İki dönem kuralı kanun olmamasına rağmen 136 yıl nasıl korundu?
-Ve bugün ABD neden hala 2 dönemde ısrarcı?
Bu soruların cevaplarını teknik olarak kelimelere dökemesen de biliyorsun.
Çünkü doğrunun farkındasın.
Çünkü yanlışı asırlardır tecrübe ediyorsun.
Üzgünüm.
Mutsuzluk, üzerine gidilmezse hayal kırıklığına ve hüsrana dönüşür.
Sukutuhayal ise ümidi ve yaşama sevincini öldürecektir.
Bu noktandan sonra geriye pek fazla bir şey kalmaz.
Çözüm iletişimdedir.
Konuşun, dinleyin ve anlayın. Jenerik değil, detaycı olun.
Eğer çalışanlarınız, müşterileriniz veya halkınızın mutsuzluk problemini çözemiyorsanız; gerisini koyverin gitsin.
İş görmez.
Beklentilerimizi aynı hizaya sokmak çok zordur.
Tercihler orta ve az şekerli kadar basit, bunlardan birinde ısrarcı olmak kadar da karmaşık hale gelebilir.
Mevzular hayati veya gündelik olmuş; fark etmez.
Tercih bir kimlik meselesidir. Belirleyicidir.
Ve aslında Pazarlama bu nedenle işe yarar ve çok kullanışlıdır.
Anlayıp sınıflandırmada, gerekli işaretleri göndermede üstüne düşeni yapar.
Ancak tercihleri yargılamak pazarlamanın işi değildir.
Bu durum “Neden orta şekerli?” tepkisi kadar abuktur.
Zırvadır.
Pazarlama bir karşılık olsa ancak “Hayhay efendim!” olur.
Türkiye son 20 yılda 15 seçime girdi. Neredeyse her yıla bir seçim düşürdük.
Hepsine son ve nihai olarak girildi. Köprüden sonra son çıkış ve bir beka meselesi denildi. Hepsi ya hep ya hiç olarak okundu.
Hiçbiri öyle değildi.
Çünkü yine aynı noktadayız.
Çünkü Pazarlama ve propaganda böyle çalışır.
Haliyle katılım düşük olur diye tedirginiz.
Olursa da üzülmeyin ve hayret etmeyin.
İnsanlar yoruldu.
Umalım ki, bu seçim son seçim olarak girdiğimiz son seçim olur.
Pratik zeka olmamızla ilgili güçlü bir efsane vardır ve doğru değildir.
Çünkü pratiklik 10₺ ile küsuratı tamamlama kıvraklığından çok farklıdır.
Metropollerinizde yürüyecek kaldırımınız ve parklarınız yoksa, bürokrasiniz hantalsa, şirket açıp kapatmak yıllarınızı alıyorsa, hukuk sisteminiz çalışmıyor ve zayıf olanı cezalandırıyorsa, eğitim sisteminiz fırsatları eşitlemiyorsa, kusura bakmayın ama pratik bir zekadan söz edemeyiz.
Pratik zeka, kullanışlı ve etkin olmak ile ilgilidir.
Pratik zekanın en büyük göstergesi etkin bir sosyal inşa etmektir.
Ve bu durum fırsatçılıktan çok farklıdır.
Etik Fransızca kökenli bir kelime.
Tanımlanmış davranış biçimi demek.
Bu tanımlamanın kapsamı ise “Çimlere Basmayınız!” klişesi ve benzerleri kadar basit değildir. Zaman alan, nesillere ve geleneğe yayılan meselelerdir. Mezarlıkta, kütüphanede veya hastanede yüksek sesle konuşmama bir etiktir.
Diğer taraftan; yayaya yol verme, ticari sözleri tutma, başkasının kişisel alanını gasp etmeme gibi etikler bizde neredeyse hiç gelişmemiştir.
Mesela, “Çalıyor ama çalışıyor” etik bir bozulmadır.
Düzeltmesi on yıllar alır.
Çünkü davranışı değiştirmek zor meseledir.
Bireyden başlar.
Senden başlar.
Başlat takip edelim.