Türkçe, sayfa 224

Bazı insanlar telefon görüşmesi esnasında çalan diğer telefonlarına cevap verirler. Bu hareket konuştuğunuz kişiye şunu söyler: “Seninle konuştuğumuz konu ve sen o kadar önemli değilsiniz, bekleyebilirsiniz!”. Eğer siz ABD başkanı ve gelen çağrı da nükleer tehditle ilgili değilse, konuştuğunuz kişiyi beklemeye almayın.

İnsanlar size dikkatlerini verdiklerinde bunu iyi kullanmanız gerekir. Çünkü genellikle ikinci bir fırsat yakalama şansınız çok düşüktür. ‘İlk izlenim son izlenimdir’ kuralı burada da işler. Dikkat ise çok değerli bir emtiadır. Müşterinizi beklemeye almak veya çıkmaz sokaklara yönlendirmek “Git başımızdan!” demenin en adi yoludur.

Kronometrenizi 40 saniyeye ayarlayın. Süreniz dolduğunda Dünya’da bir kişi intihar etmiş olacak.

WHO’ya göre Dünya genelinde her 40 saniyede bir kişi intihar ediyor. Yani yılda yaklaşık olarak 1 milyon insan bu yolla hayatını kaybediyor (Dünya nüfusunun %0.01’i).

Ortalama 620.000 saat yaşıyoruz. İntihar eden kişi orta yaşlı biriyse, intihar etmeye karar verdiğinde yaklaşık olarak 350.000 saatlik ömrü bulunuyor. Yaşasa, bunun 120.000 saatini uyuyarak geçirmek zorunda. Geriye 230.000 saatlik bir ömür kalıyor. Zamanın sonsuz aktığı bu evrende 230.000 saat nasıl katlanılamaz bir uzunluğa dönüşüyor?

İntiharın arkasında coğrafi, sosyo-kültürel bir çok olgu var. Ben olaya pragmatik yaklaşıyorum. Bu bağlamda sabrın ve anlamın insana meydan okuyan 2 en önemli etmen olduğunu düşünüyorum. Sabır ve anlam 21. yüzyıl insanının en büyük sorunu. Şu tavsiyemi kulağınıza küpe yapın: 230.000 saatlik ömre anlam yükleyip katlanamayan insanlar; sizin o anlamsız, sabırları sınayan pazarlama stratejinizi yerle bir eder. Yapmayın.

Batı’nın idam cezasını kaldırmaya yönelik sarfettiği çabanın arkasında çok basit bir mantık vardır. Bu mantığı Ides of March’ta geçen bir diyalogu alıntılayarak özetleyeyim:

Sunucu: Siz ölüm cezasına karşınız?

Başkan adayı: Evet. Toplum olarak kim olduğumuz hakkında çok şey söyler.

Sunucu: Farz edelim ki, söz konusu sizin eşiniz…
Başkan adayı: Öldürülse ne yapardım..?
Sunucu: Kişisel olunca karmaşıklaşıyor değil mi?
Başkan adayı: Tabi… Şöyle ki, katile ulaşabilseydim onu öldürürdüm.
Sunucu: Demek ki siz bile Sn. Vali… Siz bile infazı onaylardınız.
Başkan adayı: Hayır. Seve seve hapis cezasına katlanacağım bir suç işlerdim.
Sunucu: Peki neden topluma bu izni vermiyoruz?
Başkan adayı: Çünkü toplum bireyden daha iyi olmalıdır.

Toplum bireyden daha iyi olmalıdır. Toplum vicdanı bireyden daha iyi olamadığı zamanlarda soykırımlar, savaşlar ve zulümler yaşanır.

8372 sadece bir rakam değildir. Toplumun bireyden daha iyi olmayı tercih etmediği karanlık zamanları hatırlatan bir simgedir. Tıpkı Nazi Almanyası’nda, Kongo’da, Çeçenistan’da, Kırım’da yaşananlar gibi. Bugün Rohingya’da yaşanmakta olanlar gibi.

Kombin yapmak yorucudur. Tabi her şeyden önce insan üşengeç ve zor bir karar vericidir. Hele hele önüne birden çok seçenek sunulduğunda tam bir tıkanma yaşanır. 18. yüzyılda cansız mankenleri icat ettik ve kıyafetler için kombinler üretmeye başladık. Amerika’nın yoğun katkısıyla 1950’lerden sonra başlayan pazarlama furyası hazır kombinleri her alana yaydı. McDonald’s menüleri ve fantezi isimleriyle seçimlerimiz kolaylaştı.

Hazır kombinlerle müşterilerine hizmet vermek isteyen markaların şunu anlaması gerekir; ‘kombin’ seçimi kolaylaştırmak ve satış sürecini hızlandırmak için yapılır, karmaşıklaştırmak için değil. Özellikle Türkiye’de bazı markalar bu işi eline yüzüne bulaştırıyor. Pizza menüsünde ürün ismini ‘Supreme Stuffed Exclusive Lux Pizza’ koyup çarşaf gibi açıklamalar yapmaya gerek yok.

Fikirlerinin olgulardan değerli olduğunu düşünen kişiyle tartışılmaz. Sizin fikirleriniz ve duygularınız inciniyor diye gerçekler değişmez. Popülariteyi doğruyla aynı kefeye koyan kişiyle tartışılmaz. Bir şeyi çoğunluğun kabul ediyor olması o şeyin doğru olduğunu kanıtlamaz. Sadece muhalefet olsun diye konuşan, argümansız ve manipülatif olan kişiyle tartışılmaz. Tartışma tezleri kanıtlamak için yapılır, sidik yarıştırmak için değil.

Craig Ferguson yıllarca Amerika’da talk showculuk yapmış İskoç bir komedyen. Aşina olduğunuz Letterman, Leno ve Kimmel gibi isimlerin aksine Craig, sıra dışı konuları ele almış ve alışılmışın dışında bir tarzla kadın konuklarına kur yaparak yardırmış bir komedyendi.

Gücendirmeden kur yapabilmek beceri ister. Ölçüyü biraz kaçırsanız tacizle suçlanabilirsiniz. Duygulara oynamak hayli zordur. Lakin doğru yapılırsa ciddi kazandırır. Bazı markalar bunu ustaca yapmaktadır. Güncel, iyi örneklerden biri Wendy’s’tir. Kendinizi bu alanda konumlandırmak isterseniz markanın Twitter hesabını bir gözden geçirin derim.

Lincoln’ü çok severim. Kitap aşkı ile yaşamış bu lideri kitaplardan tanıdım. Şeksiz/şüphesiz, yakın tarihin gördüğü en önemli şahsiyetlerden biridir. Bir arkadaşının mektubuna cevap verirken sona şu notu ekler: “Kusura bakma kısa yazamadım çünkü vaktim yoktu.”

Sadelik zor zanaattir. Sade olmak zaman alır. Da Vinci “Sadelik nihai karmaşıklıktır” der. Sadeliği DNA’sına işlemiş Apple en karmaşık olanı bu prensiple en sadeye dönüştürmüştür.

Özenilmiş sadelik, şatafatla tevazunun füzyonudur.

Karmaşık olan yorar. Sadelik dikkat çeker. Markalar! İlk hedefiniz ‘dikkat’ yolunuz ‘sadelik’ olsun.

Rutin çok önemlidir. İstisnasız, başarılı olan herkesin sağlam bir rutini vardır. Rutin sürece inananların ve ölçmeden iyileştiremeyeceğini bilenlerin kıblesidir. Rutin fevrinin zıttı, temkinin eş anlamlısıdır.

Son dönemde özellikle Z neslinin kıskacında absürt bir durum yaşanıyor. Hatalı veya değil çalışan sistemlere karşı hep daha iyisini talep eden bir isyan, bir çağrı var. Bu çağrı özellikle çok iyi mobilize olmuş neslin elinde hemen karşılık buluyor. Çalışan sistem devre dışı bırakılıyor ve fakat yeri doldurulamıyor veya süreklilik sağlanamıyor.

İnsanlığı bugünlere getiren çalışan rutinlerdir. Yeni ve süper bir fikriniz olabilir, lakin fikir rutine dönüştürülemiyorsa sonuç hezimet olacaktır. Şirketinizde, markanızın pazarlama stratejisinde bir şeyleri değiştirmeye çalışırken (Bu Z neslinin baskısı veya başka bir nedenle olabilir) rutin kavramını radarınızdan çıkartmayın.

Slavoj Žižek, devrimin galip gelip İngiltere parlamentosunun havaya uçuruluşu ile biten V for Vendetta filmi için şu yorumu yapar:

“Tabirimi mazur görün ama V For Vendetta Bölüm II’yi görebilmek için annemi köle pazarında satardım. Sebebi şu; evet arkadaşlar gücü elinize aldınız, peki ya şimdi? Önerdiğiniz yeni model ne?”

Şansın başarıda etkisi çok tartışılır. Bazı düşünürler şansın önemli bir faktör olduğunu vurgularlar. Bazılarına göre de şans bir illüzyondur, asıl önemli olan çok çalışmak ve gayrettir.

Şansın ölçülemeyecek bir girdi olduğunu dikkate alarak, çalışma ve gayretle aynı safta değerlendirmekten imtina ediyorum. Lakin şansın ne anlama geldiğini didiklemek hoşuma gidiyor. Eğer “Bugüne kadar her şeyi doğru yaptım ama neden istediğim yerde değilim?” diye soruyor ve şansı suçluyorsanız; yanılıyorsunuz. Şans olarak tasvir ettiğiniz hayati önemde olduğunu düşündüğüm iki kavram ve bağlı olarak iki sorum var:

1. Sizi kimler tanıyor?

2. Size kimler güveniyor?

İş dünyasında yeteneklerinizin ve çok çalışıyor olmanızın bir noktadan sonra önemi yoktur. Etrafınızda sizden çok daha yeteneksiz olduğunu düşündüğünüz yöneticiler vardır. Sizin üstünüzdedirler çünkü iki kritik soruya kapsamlı ve kaliteli cevapları vardır.

Verdikleri cevaplar network demektir.

2011 yılında Mark Duggan isimli siyahi bir gencin polis tarafıdan öldürülmesiyle başlayan isyanlar İngiltere’nin 15 şehrine yayılmıştı. Ardında 5 ölü ve 300 milyon $ yıkım bırakan protestoların kısa sürede amacından saptığına şahit olmuştuk. İnsanlar mağazaları ve bankaları yağmalamışlardı. İlginç olan böylesi kritik bir durumda bile tüketim çılgınlığının ağır bir dramayla varlığını devam ettirmesiydi. Sosyal yıkım tüketiciyi durdurmak için ‘yeterli’ olmamıştı.

Özellikle son 10 yılda tüketim eğilimimizde ‘yeter’ noktasını görmekte zorlanıyorum. İstanbul’da 160 adet Starbucks var. Söyleyeceklerim kulağa antagonist veya leftist refleksli gelebilir ama inanınki, İstanbul çöl olsa ve tek su satan ben olsam 160 şubeye ulaşamam. Provokatif olsun diye verdiğim İngiltere örneğindeki gibi, yaşadığımız tüketim sorununun sınıf problemleri ile alakalı olduğunu düşünmüyorum. Bu bir fıtrat meselesi ve gördüğüm şu; ‘yeterli’ kavramının -maalesef- 21. yüzyıl postmodern sözlüğünde yeri yok.