Türkçe, sayfa 187

Para sizi sıranın başına koyar.

Net.

Ama hangi sırada duracağınıza para değil siz karar verirsiniz.

Harvard kampüste şöyle bir duvar yazısı okumuştum:

“Fakirliği herkes idare edebilir, asıl hüner zenginliği yönetmektir.”

Veciz ve doğrudur.

Paranın yatırım yapması gereken en doğru emtia ise deneyimdir. Deneyim açık ara bildiğiniz her özelliğin önündedir. Deneyim mutlak kazanır.

BASE jump* yapmış birini lunaparktaki oyuncaklarla etkileyemezsiniz. Bu atlayıcıyı ‘deneyim’ çoğu kişinin heyecan ve adrenalin ile dolaştığı o mahallede kral yapar.

Para kısayollar inşa eder. Deneyim yürütür.

*Sabit bir konumdan paraşütle atlama.

Kalitenin bir çok tanımı vardır (Lüks, mükemmellik, dayanıklılık vd.).

Ama ‘kalite’ diğer tanımlamalar ve fiyatın aksine en çok ‘yarın’ ile ilgilidir. Kaliteyi yarın yaşanacaklar tanımlar. Bu bildiğiniz geleneksel kalite anlayışının mutlak olmadığını hatırlamanızı gerektirir.

Mesela Kodak’ı ele alalım. Bu dev en iyi film kalitesine odaklanıp, insanların cüce fiyatlara milyarlarca fotoğraf çekme arzusunu dikkate almadığı için battı.

Bu koşulda kalite ona servet harcamış Kodak’ı yarı yolda bıraktı.

Kalite yani niteliği çoğunlukla insanların sizden ne istediği belirler.

Ve hoşunuza gitmese de insanların gözü yarındadır.

Neredeyse her yıl birileri dişleriyle kamyon çekip, cam kıranları haber yapar.

“Çünkü yalnızca güzel gülen ve sağlıklı dişler yeterli değildir.”

Bu önerme konuya hangi açıdan baktığına göre değişir.

Eğer işini sadece görüntüyü kurtarmak için yapıyorsan, dişleriyle kamyon çeken kişi senin için bir uyandırma servisi olabilir.

Çünkü bazen şaşırtman, sevindirmen ve gündemi değiştirmen gerekebilir.

Beklentileri yükseltmek, sıfırlamak ve yeterli olanı yeniden tanımlamak güzel bir stratejidir.

Fikirler değişir çünkü perspektif değişir. 25 yaşa çıkıp gördüğünü 40’ta göremezsin. Orası farklı bir tepedir. Ayrıca yaş tek bir girdidir. Ağacı, çalı çırpısı ve hava durumu devamlı bakış açını değiştirir.

Değiştirmelidir de.

Bu gerçeği kavrayan fikirlerini değiştirmeye meyilli olur.

Fikirlerini değiştirmeye yatkın olan ise dinler. Dinleyen anlar. Dinleyen uzlaşır. Dinleyen çözüm üretir. Dinleyen geliştirir. Dinleyen iletişim kurar. Dinleyen kazanır ve kazandırır.

Bugün dinlememekte inatçı, dolayısıyla fikirlerinde sabit iki kişi ile toplantı yaptık.

Aklıma Al Pittampalli’nin şu harika tespiti geldi: Fikrini değiştirmeye hazır değilsen neden toplantıya girmeye zahmet ediyorsun?

Bir ayakkabı markası bir aralar “Walk, don’t run” sloganı atmıştı. Öncelikle hedef kitlesi İngilizce bilmeyen bu markanın neden Türkçe* konuşmadığını anlayamamıştım.

Daha da önemlisi gelişmiş ülkelerde koşmadan yapamayan %15’i görmezden gelmenin neyi hedeflediğini ise hiç kavrayamadım.

“Lahmacun yeme, pizza ye!” nasıl bir slogan ve pazarlama stratejisi olabilir?

Hedef kitlenizi daraltmaya çalışmak bir pazarlama stratejisi olabilir. İki farklı kitleyi birbiriyle çatıştırmak ise propagandadır.

Bazı pazarlamacıların kafası çok karışık…

*Koşma, yürü.

İki tür amnezi yani hafıza kaybı vardır: Retrograd ve anterograd.

Birincisi eski anıları unutturur, diğeri yeni anılar üretmenize izin vermez.

Toplumlar geriye dönük anıları unutmaya çok meyillidir. İkinci durum ise ancak ortak bir ülkü etrafında birleşilemiyorsa vaka olabilir.

İkisi de bir toplum için ciddi sorundur.

Sanki son yıllarda iki durumu bir arada yaşıyoruz gibi geliyor…

Ne dersiniz?*

*Yorumlar açık.

Diğer duyguların aksine ‘umut’ miktar ile ilgili değildir. Vardır veya yoktur.

“Ne kadar?” sorusu umudun değil varsayım veya istatistiğin konusudur.

İki çeşit umut vardır: Elinizden geleni yapıp en iyisini ummak veya eliniz kolunuz bağlıyken umut beslemek.

Ve neredeyse her zaman ve her koşulda umut vardır.

Umudu eleştirmek ise çok kolaydır.

Ancak son kertede sinizm* berbat bir düşünce tarzıdır.

*Başkalarının güdülerine karşı genel güvensizlik ile karakterize edilen bir felsefi yaklaşım.

Olimpiyatlarda müsabakadan hemen önce hocasının tokat attığı kadın bir judocu sosyal medyada viral oldu.

Sporcu “Hocamla bu ritüeli her müsabakadan önce gaza gelmem için yapıyoruz!” demiş.

Gaza gelmek genelde fazla işe yaramaz ama coşku ve hevesi görece arttırır.

Söz konusu coşku ve heves olduğunda şu çok nettir:

Tüm konser boyunca her şarkıya eşlik eden, maçı izlemeden çılgınlar gibi tezahürat yapan veya projenin o son toplantısına sanki ilk buluşmaymış heyecanı ile giren kişiler harika zaman geçirirler.

Soru şu: Harika bir olay olduğu için mi coşkulular? Yoksa coşkulu oldukları için mi olanlar harika hissettirir?

Bilmiyorum. Ama bu coşkuya ve bu kişilere ihtiyacımız var.

Hafızamız uzun metrajlı bir festival filmi gibi değil fragman gibi çalışır.

Fragman içerikle ilgili genel bir fikir verse de doğası gereği önemli olanı göz ardı eder.

Bazen direk sonuca varmak cazip gözükür ancak dağın zirvesi yürüyüşün belki en sıkıcı kısmıdır.

Kitabın yerine özetle, raporun yerine sonuçlarıyla veya filmin yerine fragmanla yetinebilirsin.

Lakin bunların hiçbiri gerçek etkileşimi ve değişimi getirmez.

Hafızan sayfaları atlayıp doğrudan sonuca varmaya meyillidir.

Bunun eylemlerini şekillendirmesine izin verme. O sayfaların orada olmasının bir sebebi var.

“Aşı ile ilgili tüm olguları öğrenene kadar bekleyeceğim…”

Piramitlerin nasıl inşa edildiği veya Titanik’in tam olarak neden battığı ile ilgili elimizde tüm gerçekler/olgular yok. Ve hiçbir zaman olmayacak.

Aynı şekilde küresel ısınma gezegenimizi tam olarak ne zaman tüketecek veya hormonlu tarım aslında ne kadar zararlı hiçbir zaman tam olarak bilemeyeceğiz.

Ama bu soruların hiçbir önemi yoktur. Asıl sorulması gereken soru şudur: “Faydalı bir karar verecek kadar biliyor muyum?”

Eğer cevabın hayırsa “Karar vermeden önce neyi bilmem gerekir?” diye sormalısın.

Eğer ikisini de yapmıyorsan senin derdin gerçekleri öğrenmek değil sadece vakit tüketmektir.