Türkçe, sayfa 185

Bugün LinkedIn’de dolaşmak zorunda kaldığım günlerden biriydi. Yine ortalığı aleve veren ama faydasız o motivasyon gönderilerine denk geldim.

Özellikle şu dikkatimi rahatsız etti:

Yetenek gerektirmeyen on şey:

1- Dakik olmak

2- Etik olmak

3- Vücut dili

4- Enerji

5- Efor

6- Tutum

7- Tutku

8- Öğrenmeye açık olmak

9- Daha fazlasını yapmak

10- Hazır olmak

Katastrofik ölçüde hatalıdır.

Her şey yetenek gerektirir ve yetenek doğuştan değil tekrar ve talim ile kazanılır. Dakik olmak aynı hazır olmak gibi alıştırma ve uğraşın ürünüdür. Etik, tutku ve enerji öğretilir, genetik bir aktarım değildir.

Yetenek ile ilgili birçok hatalı sav ve uyarlama slogan vardır ve neredeyse hepsi şu gerçeği görmezden gelir:

Marifet tekrara tabidir. Ve evet, iltifata da.

Internette okuduğumuz/izlediğimiz -sadece- kolay, kısa, anlaşılır ve eğlenceli şeyleri

paylaşıyoruz.

Soru: O zaman neden karmaşık olmaya çalışıyorsun?

İki çeşit karar alma mottosu vardır:

-Bunu yapacağım!

-Bunu yapmayı deneyeceğim…

Birincisi kompleks karar verme becerisine sahiptir. Bazı insanlar bu konuda diğerlerine göre önemli ölçüde daha iyidir.

İçgüdü, alakasız konuları rafine etme, acil görünen ama aslında acil olmayanları görmezden gelme, sadece kısa değil uzun vade sonuçları göz önünde bulundurma vd.

Birincisi daha fazla karar alır dolayısıyla daha çok sonuç elde eder.

İkincisi dener. Deneme, sınama, aksiyon süreci için bir taslak ve kararsızlık formudur. Yorar.

İstanbul havaalanında otopark çıkışı kart değerlendirme sistemi düzgün çalışmıyor. Bu araçlar insan hayatını kolaylaştırmak için tasarlanır ve entegre edilir.

Ekseriyetle tek işlevlidir.

Son geçişimde yardım butonuna cevap veren kişiye durumu aktarmaya çalışırken sözümü şu cümlesiyle kesti: “Beyefendi günde defalarca aynı problemi yaşıyoruz!”

İnsan düşünmeden edemiyor; defalarca sorun yaşadıkları tek işlevi olan bir aleti düzeltmemek için nasıl bir gerekçeleri olabilir?

Su kaynatamayan bir su ısıtıcısı düşünün…

Bu hafta şu birkaç alternatifi dene:

“Başka seçeneğin yok!” yerine “Sana kalmış…”

“Benim dediğimi yap!” yerine “Elinden gelenin en iyisi yap!”

“Geçen yaptığımızın aynısı…” yerine “Bu sefer yeni bir şeyler deneyelim!”

“Alelade ve kolay yerine” yerine “Karmaşık ve zor”

“Hallederiz…” yerine “Teslim ederiz”

Hayırlı haftalar.

Bazen bir yazıyı yazmam bir saatimi alıyor, okuman belki iki dakikanı.

Bugün yazmak için hiç zamanım yoktu ama elimden gelenin en iyisini yapmaya çalıştım.

Eğer sizden sokakları süpürmeniz istenirse Micheangelo’nun resim yaptığı, Beethoven’ın beste yaptığı veya Shakespeare’in şiir yazdığı gibi süpürün. O kadar güzel süpürün ki, gökteki ve yerdeki herkes durup burada “İşini iyi yapan mükemmel bir sokak süpürücüsü yaşıyordu!” desin. - Martin Luther King, Jr.

Birileri senin iyi niyetini eleştiriyorsa kötü niyetlidir. Çok çalışman batıyorsa üşengeçtir. Doğru konuşman dokunuyorsa yalancıdır. Adil olmana katlanamıyorsa zalimdir.

Evet, bunlar doğrudur.

Ancak sorunun kökenine inmek istiyorsan şunu dikkate almanda fayda vardır:

Kötü davranış ve mantıksız kararlar neredeyse her zaman korkudan kaynaklanır. Davranışı değiştirmek istiyorsan, korkuyu ele al.

“Neden korkuyorsun?” sadece bir soru değildir.

Bu soru; mahkum etmek yerine bağışlama, kapı dışarı etmek yerine esirgeme ve engellemek yerine ruhsat demektir.

Denemeye değer*.

*Ülke olarak annesiyle cezaevine giren cocuk sayısı, cezaevi yoğunluk oranı ve mahkumların nüfus oranında Avrupa birincisiyiz.

Marka olmak bir çok anlama gelebilir ama tek kantitatif faydası vardır:

Seçimleri kolaylaştırır.

Seçim ise en büyük problemlerinden biridir. Zaman, sabır, efor ve para tüketir.

Mesela ben, bir Apple kullanıcısı olarak 12 yıldır Samsung veya diğer mobil telefon üreticileri neler öneriyor hiç bakmadım. Apple beni en doğru tercihim olcağına ikna etti.

Diğer sayısız değişkenin içinden marka, kolay bir seçim demektir.

Bu ise tüketiciye verilebilecek en büyük konforlardan biridir.

‘Avantaj’ Latince kökenli bir kelime. Önce gelen demek. Bu büyülü kavram adalet gözlemez.

Arada bir kendini gösterebilir yada bazen sabit bir belirleyici olabilir. Ve çok nadir de olsa bir tercihe dönüşebilir.

“Bu hiç adil değil!” dedirten ikinci durumdan başlayalım…

Mesela Oslo’da otobüs şoförlüğü yapan biri Karaçi’deki meslektaşına göre göç kanunları noktasında avantajlıdır. Aynı işi %98 daha ucuza yapan Pakistanlıyı Norveç’in göç rejimi durdurur. Mesleki kabiliyeti değil.

Birinci koşulda ise avantaj eşitliği rastgele bozabilir. Bir müsabaka esnasında rüzgar ve güneş iki tenisçiden birine taraf olabilir.

Avantaj çok ender durumlarda bir tercihtir.

Bir pazarlamacı olarak düşük fiyat avantajını seçebilir veya yüksek kalite avantajınla eşitliği bozabilirsin.

Ya da şunu diyebilirsin:

Acımasız bir avantajımız var; biz, verdiğimiz sözleri tutuyoruz!

Neredeyse her konuya şu iki önermeden biri ile yaklaşırsın:

“Zamanı geldi!” veya “Zamanı şimdi!”

Birincisi seçenek sunmaz. “Zamanı geldi!” dedirten her hadise ve koşul seni olası tek bir aksiyona zorlar ve başka bir çıkış yolu önermez. Yaşadığımız orman yangınları gibi.

İkincisi daha güzel bir alternatif ve daha doğru bir yaklaşım önerir. “Zamanı şimdi” çıkışı; ihtiyat, öngörü, araştırma ve hazırlık gerektirir.

Mesela olası bir İstanbul depremi için önlem alıp hazırlanmanın zamanı şimdidir.

Zamanı geldiğinde çok geç kalmış olabiliriz.